Zjawisko konwergencji wzrostu opiera się o teorie równowagi gospodarczej i rynkowej.

Teorie równowagi rynkowej i gospodarczej opierają się o dwa paradygmatu makroekonomia: podejście keynesowskie oraz teorie neoklasyczne. Model „keynesowski podkreśla cykliczną niestabilność gospodarki podlegającą mechanizmowi rynkowemu oraz tendencji do wzrostu inflacji i bezrobocia. Staje się to podstawą do sformułowania aktywnej polityki gospodarczej państwa, celem miałoby być zapobieganie lub łagodzenie skutków niekorzystnych zjawisk gospodarczych. Kluczową rolę w stabilizowaniu gospodarki przypisuje popytowi globalnemu. Zmienna ta wyznacza poziom podaży produkcji, a co za tym idzie zatrudnienia oraz stopy produktywności.” W ramach tego paradygmatu rozwija się wiele szkół makroekonomicznych: keynesizm, postkeynesizm oraz neokeynesizm. Model „neoklasyczny nawiązuje do ekonomii klasycznej. Jako główną tezę prezentuje mechanizm rynkowy prowadzi do optymalnej alokacji zasobów, w tym pełnego zatrudnienia. Jednym z podstawowych czynników jest produktywność. Rolę regulatora procesów gospodarczych pozostawia rynkowi, tym samym odrzucając konieczność głębokiej interwencji państwa w gospodarkę.” Wiodącymi szkołami rozwijającymi się w ramach paradygmatu neoklasycznego są: monetaryzm oraz ekonomia neoklasyczna. Opierają się o koncepcje makroekonomiczne bazujące na klasycznej analizie mikroekonomicznej.

Zjawisko konwergencji opiera się o teorie wzrostu i równowagi dla sektorów, regionów i krajów. Poprzez zjawiska agregacji, łączenia oraz internacjonalizacji budowana jest konwergencji i efekt doganiania, Zrównanie warunków w różnych krajach. Podstawowa zmienna dla budowy konwergencji opiera się o produktywność czynników produkcji oraz stopę zwrotu z czynników produkcji. Za podstawowe czynniki prezentuje się: praca, kapitał, technologie. Ważne są wartości absolutne oraz wartości komparatywne, porównawcze. Wykorzystuje się również teorie kosztów alternatywnych dla czynnika, czynników produkcji. Poprzez internacjonalizacje wprowadzane są zmiany i modyfikacje poziomu produktywności. W efekcie wprowadzane jest zjawisko konwergencji i dywergencji. Podstawową zjawiska konwergencji jest wzrost stopy zwrotu z czynników produkcji. Dodatnia zależność wzrostu i stopy zwrotu z czynników produkcji wywołują zjawiska konwergencji. W przypadku wymiany między krajami budowa konwergencji opiera się o teorie kosztów komperatywnych, czyli porównania stopy zwrotu z czynników produkcji (stopy produktywności).
W ekonomii „konwergencja oznacza proces wyrównywania się wartości podstawowych zmiennych makroekonomicznych pomiędzy krajami, regionami, czy podregionami charakteryzującymi się różnymi wyjściowymi wartościami tych zmiennych. Analizy konwergencji pozwalają zatem odpowiedzieć na pytanie czy kraje, regiony, podregiony różniące się istotnie wyjściowymi wartościami zmiennych makroekonomicznych będą zbliżały się do siebie pod względem tych wartości, czy będą się oddalały. Nadrabianie dystansu do gospodarek, regionów, podregionów najlepiej rozwiniętych oznacza proces konwergencji realnej, natomiast oddalanie się gospodarek, regionów, podregionów lepiej rozwiniętych od biedniejszej gospodarki, regionu, podregionu nazywa się procesem dywergencji.”

Hipoteza konwergencji w neoklasycznej teorii wzrostu gospodarczego (regresja wzrostu Barro) opiera się o wyrównanie produktywności w krajach, regionach. Produktywność dotyczy stopy zwrotu, stopy produktywności dla czynników produkcji tj. kapitał, praca, inwestycje, koszty, technologie . Mówimy, że mamy do czynienia z absolutną -konwergencją, jeżeli gospodarki początkowo biedniejsze mają tendencję do szybszego wzrostu gospodarczego niż gospodarki początkowo bogatsze. Oznacza to, że zjawisko zbliżania się krajów pod względem ekonomicznym ma miejsce wówczas jeżeli istnieje ujemna relacja między stopą wzrostu dochodu „per capita a początkowym poziomem dochodu w badanych krajach.
Niech średnia roczna stopa wzrostu gospodarczego w okresie od t0 do t0+T dla i-tej gospodarki będzie zdefiniowana jako:

gdzie: yi,t to PKB per capita gospodarki w okresie t; i = 1,…,N; N to liczba badanych krajów.”

Zgodnie z definicją hipotezy warunkowej β-konwergencji grupa krajów wykazuje warunkową -konwergencję, jeżeli korelacja cząstkowa między wzrostem gospodarczym, a początkowym poziomem dochodu per capita jest istotnie ujemna. Należy zatem oszacować zależność stopy wzrostu od początkowego poziomu PKB per capita przy założonych stałych wartościach pewnej liczby dodatkowych zmiennych:
⦁ poziomu technologii;
⦁ tendencji do oszczędzania lub inwestycji – stopa inwestycji;
⦁ stopy deprecjacji;
⦁ tempa przyrostu ludności;
⦁ poziomu kapitału ludzkiego.

Założenia teoretyczne produktywności w krajach ( gospodarkach) opierają się o modele z zakresu budowania firm, rynku i gospodarki. Modele teoretyczne do wykorzystania w badaniu to m.in. model wzrostu Harroda-Domara. Jest on stosowany w ekonomii rozwoju jako model wyjaśniający zjawisko zmian tempa rozwoju. Wzrost tempa ten zależny od poziomu oszczędności i produktywności kapitału. Ważnym założeniem jest brak w gospodarce naturalnych powodów do zrównoważonego wzrostu gospodarczego. Model został opracowany przez ekonomistów: Roya Harroda (w 1939) i Evseya Domara (w 1946). Model wzrostu Harroda-Domara stał się podstawą dla modelu wzrostu Solowa.
Model ten uzależnia stopę wzrostu dochodu narodowego od stopy oszczędzania i wielkości współczynnika kapitału (kapitałochłonność). „Im wyższa jest stopa oszczędności, tym większe inwestycje, czyli szybszy wzrost gospodarczy. Przy zwiększeniu wartości zainwestowanego kapitału w celu wytworzenia dodatkowej jednostki dochodu narodowego powoduje spadek tempa wzrostu gospodarczego. Model ten opiera się o stopę zwrotu z zainwestowanego kapitału Jeśli jednostka produktu kosztuje więcej niż poprzednia oznacza to spadek stopy zwrotu z jednostki produktu, czyli spadek wzrostu” (Taras, 2014).
„Model wzrostu Solowa (model Solowa-Swana) to makroekonomiczny model wzrostu. W oparciu o funkcję produkcji opisuje zależność między wielkością produkcji oraz ilością używanych czynników produkcji (praca, kapitał i stan technologii). Wykorzystywaną funkcją może być m. in.. funkcja Cobba-Douglasa lub funkcja produkcji CES” (Dach, 2014).
Według założeń modelu coraz większa ilość kapitału, na pojedynczego pracownika, wywołuje coraz mniejszy przyrost produkcji z pracy. Współczynnik produktywności na pracownika, na pracę, na wyprodukowana jednostkę spada. Stopa zwrotu z pracy spada w przeliczeniu na jednostkę.
Ważnym elementem jest teoria gospodarki opartej na wiedzy i współpracy, partnerstwa. Praca opiera się również o teorie wyrównywania szans dla regionów, firm i konsumentów w UE i w kraju. Dla oceny finansów i polityki finansowej potrzebna jest teoria ryzyka, shadow banking i casino finance. Do oceny tych danych również wykorzystuje się modele Solowa oraz Horroda-Domara.
Modele wykorzystane w pracy dotyczą: gospodarki opartej na wiedzy oraz gospodarki niepewności, ryzyka. Ważnym założeniem jest ograniczenie ryzyka działalności oraz rozwój, zmiany poprzez ocenę i maksymalizację stopy zwrotu, efektów (w tym zysku). Poprzez teorie równowagi rynkowej i gospodarczej jest ograniczane ryzyko działalności oraz budowana stopa zwrotu, stopa produktywności z czynnika, czynników: praca, kapitał, zasoby, koszty, technologie. Teoria budowania równowagi rynkowej i gospodarczej oraz konwergencji między krajami jest omawiana i badana poprzez programy międzynarodowe, poprzez strategie rozwoju, zmian oraz politykę gospodarczą, strategie gospodarcze. Często wykorzystywane są modele strategii: strategia oparta na eksperymentach, innowacjach, dywersyfikacji lub zasobach. Modele te opierają się o teorie liberalizacji gospodarki, rynku oraz tworzenia stałych standardów, planów długookresowych dla rynku, firm i gospodarki. Szczególnie ważnym założeniem jest internacjonalizacja oraz teoria i modele dotyczący wymiany, rozwoju handlu międzynarodowego. Poprzez rozbudowę współpracy uzyskuje się efekty skali oraz lepszą alokację kapitału, inwestycji oraz wzrost stopy zwrotu z kapitału, inwestycji oraz pracy. Zjawisko to zostało opisane przez Adama Smitha, Davida Ricardo oraz ekonomistów: E. Heckschera i B. Ohlina. Dotyczy zmian i rozwoju handlu zagranicznego, które pozwala na lepszą alokację zasobów oraz wzrost stopy zwrotu z działalności.
W teorii kosztów absolutnych (Adama Smitha) o wymianie handlowej decyduje poziom bezwzględnych kosztów produkcji. Większe korzyści z wymiany będzie uzyska partner, który wytworzy dobra handlowe mniejszym nakładem.
Model „zbudowany przez Davida Ricardo (teoria kosztów komparatywnych) wyjaśnia, że postęp technologiczny jest jednym z podstawowych czynników produkcji oraz kosztów produkcji, w efekcie jest czynnikiem wpływającym na warunki handlowe między krajami. Ta teoria ekonomiczna wyjaśnia mechanizm rynku dla obustronnie korzystnej międzynarodowej wymiany towarów i usług. Opiera się na ocenie kosztów produkcji dóbr (produktywność) wyznaczonych dla partnerów wymiany handlowej” (Zielińska-Głębocka, 2012).
Model E. Heckschera i B. Ohlina. “(teoria obfitości zasobów) wyjaśnia zasady handlu międzynarodowego. Kraj będzie eksportował te towary, do wytworzenia których zużywa się relatywnie dużo czynnika produkcji w danym kraju względnie obfitego. Sprowadzał z zagranicy towary, których produkcja wymaga relatywnie dużo czynnika produkcji w danym kraju względnie (Zielińska-Głębocka, 2012)„. Taka wymiana w dłuższym okresie powoduje zmiany cen tych czynników produkcji oraz ograniczenia nierównowagi cen w tych krajach.
Narzędzia badawcze opierają się o modele makroekonomiczne. W tym model Harroda-Domara oraz model Solowa. Są to modele wzrostu i zmian w gospodarce w oparciu o kapitał, stopę zwrotu kapitału. Pierwszy z nich jest stosowany w ekonomii rozwoju jako model wyjaśniający zjawisko zmian tempa rozwoju. Wzrost tempa zależny od poziomu oszczędności i produktywności kapitału. Ważnym założeniem jest brak w gospodarce naturalnych powodów do zrównoważonego wzrostu gospodarczego. Model wzrostu Harroda-Domara stał się podstawą dla modelu wzrostu Solowa.
Model Solowa to „makroekonomiczny model wzrostu. W oparciu o funkcję produkcji opisuje zależność między wielkością produkcji oraz ilością używanych czynników produkcji (praca, kapitał i stan technologii)”.
Oba te modele są niezbędne do oceny warunków makroekonomicznych i handlowych dla firm w Polsce i w Europie. Modele te pokazują zależność gospodarki od kapitału, od stopy zwrotu kapitału. Finansowanie polskich firm w ostatnich latach jest ważnym czynnikiem rozwoju gospodarki, kraju i rynku firm. Plany finansowe firm oraz instytucji wsparcia są ważnym czynnikiem dla oceny, przewidywań i prognoz na kolejne lata. Poprzez funkcje produkcji można opisać tendencje i kierunki zmian na rynku IT, nowych technologii oraz innowacji. Ważna jest również ocena działalności banków i ich wpływ na warunki produkcji w kraju. Poprzez model Solowa można zaprezentować stopę zależności produkcji od kapitału przy zmianie technologii lub innych czynników produkcji.
Przy prezentacji tych modeli trzeba wprowadzić założenia: produkt jest funkcja kapitału, jest niezbędny do produkcji. Utrzymuje się stały efekt skali oraz prawo nadwyżki dochodów wobec kosztów. Koszty amortyzacji nie będą wyższe niż zmiany w kapitale zakładowym.
Model I zakłada stałą, długookresową zależność produkcji od kapitału (średnie wieloletnie, prosta funkcja produkcji). W „modelu Solowa wprowadzono dodatkowo współczynnik zmiany produkcji w zależności od technologii. W zakresie technologii uwzględnia się zmiany wpływające na inną produktywność na jednostkę kapitału, na jednostkę produktu końcowego. Są to zmiany w zakresie pracy, innowacje, modernizacje, wiedza, rozbudowa, współpraca oraz zmiany kosztów materiałów, zmiany kosztów produkcji, pracy, logistyki, czasu pracy”.
Szczególnie ważnym założeniem jest internacjonalizacja oraz teoria i modele dotyczący wymiany i rozwoju handlu międzynarodowego. Poprzez rozbudowę współpracy uzyskuje się efekty skali oraz lepszą alokację kapitału i inwestycji. W efekcie wzrost stopy zwrotu z kapitału, z inwestycji oraz pracy. Zjawisko to zostało opisane przez Adama Smitha, Davida Ricardo oraz ekonomistów: E. Heckschera i B. Ohlina. Modele te to teorie zmian i rozwoju handlu zagranicznego, które pozwala na lepszą alokację zasobów oraz wzrost stopy zwrotu z działalności.
Obliczenia będą opierać się o modele: Harolda-Domara oraz Solowa.
Model Harroda- Domara zakłada wyliczenia: „Niech Y reprezentuje stan wyjściowy, czyli dochód, K będzie równe poziomowi kapitału. S oznacza całkowite oszczędności, s jest stopą oszczędności, I jest inwestycją. δ oznacza stawkę amortyzacji kapitału zakładowego.
Produkt jest funkcją kapitału.

Marginalny produkt kapitału jest stały; funkcja produkcji wykazuje stałe efekty skali. Oznacza to również równą marginalną i średnią produktywność kapitału. Wzorem funkcji jest prosta funkcja produkcji. Współczynnik zmiennej (kapitału) c.

Kapitał jest niezbędny do produkcji. Brak kapitału to zerowa produkcji.

Produktywność oszczędności i stawki wyjściowej oszczędności jest równa inwestycjom.

Zmiany w kapitale zakładowym wynoszą mniej w zakresie amortyzacji inwestycji niż w kapitale zakładowym.

Zgodnie z tymi założeniami oraz wzorem funkcji produkcji, wzorem funkcji oszczędzania można zaprezentować zmiany wieloletnie, zmiany długookresowe oraz współczynniki zmian i wzrostu. Zmiany produkcji, kapitału oraz oszczędzania są ważnym wskaźnikiem mikroekonomicznym dla sektora bankowego oraz sektora firm”.
Model Solowa jest rozwinięciem poprzedniego modelu o zmienną technologii (produktywność kapitału). „Funkcję tę możemy zapisać następująco: y=A*f(k), gdzie:
y-wielkość produkcji na zatrudnionego pracownika,
A-stała wartość, która oznacza wzrost produkcyjności pracy jaki został spowodowany zmianami technologii,
k-kapitał rzeczowy przypadający na pojedynczego zatrudnionego.
Funkcja f, opisująca wielkość produkcji utrzymuje się powyżej zera. Z powyższego wzoru wynika, że na zmianę wielkości produkcji mają wpływ kapitał i postęp techniczny. Założeniem jest utrzymanie dodatniej stopy zwrotu z kapitału i spadek tej wartości. Przy założeniu stałości nakładów kapitałowych, wzrost produkcji następuje w wyniku zmian technologicznych. Ponieważ funkcja f rośnie wraz ze wzrostem k, mamy dodatnią zależność pomiędzy produktem a kapitałem na jednego zatrudnionego.”
Funkcja produkcji powinna mieć dodatnią pierwszą pochodną i ujemną drugą pochodną, by odzwierciedlić dodatni produkt krańcowy kapitału i malejące przychody z kapitału.
Poprzez model ustala się taką ilości kapitału przypadającego na jednego zatrudnionego, w której gospodarka osiąga stan równowagi. Praca i kapitał będą rosły w tym samym stopniu, co spowoduje stabilny wzrost gospodarczy i ograniczy efekty prawa malejących przychodów.
Model równowagi jest ważnym elementem dla oceny działania sektora bankowego i finansowego oraz sektora firm. Poziom równowagi w gospodarce jest czynnikiem wpływającym na działalność firm i zmiany kapitału.
Model handlu zagranicznego opiera się o teorie kosztów absolutnych, kosztów komparatywnych oraz teorie kosztów alternatywnych. Wzrost stopy zwrotu z kapitału, z produkcji wynika z rozwoju handlu zagranicznego. Wartość kosztów jest jednym z podstawowych współczynników stopy produkcji, stopy zwrotu z kapitału. Jest ważnym czynnikiem dla finansowania firm, inwestycji, modernizacji i zmian na rynku firm. Dane te są ważne dla sektora bankowego.
PODSUMOWANIE:
Pole badawcze dla oceny zjawiska konwergencji opiera się o dane i badania z zakresu efektywności i opłacalności gospodarowania. Ważnym elementem jest prezentacja rynku w zakresie, równowagi, zależności od ryzyka, niepewności oraz kierunku działalności Te czynniki stają się podstawowymi zmiennymi dla budowy produktywności w regionie, w kraju. Poziom produktywności oraz porównania produktywności, produktywności poszczególnych czynników są podstawą zjawiska konwergencji oraz oceny konwergencji, kierunku i zakresu konwergencji w kraju. Przydatne są omówienia warunków gospodarowania: ryzyka i wskaźników ryzyka (banki, instytucje międzynarodowe) oraz bezpieczeństwa działalności – polityka sektora bankowego, finansowego i firm. Ważnym tematem jest badanie obecnego stadium rozwoju firm, rynku, gospodarki oraz kierunków, celów zmian. Dane te pozwalają na ocenę konwergencji, ustalenia zmiennych dla konwergencji. Wzrost stopy zwrotu z czynników produkcji wywołuje konwergencje. Wzrost stopy zwrotu z handlu, wymiany również.
W oparciu o modele wzrostu gospodarczego: Harroda-Domara oraz Solowa zaprezentuje tendencje i kierunki zmian na rynku, w gospodarce. Ważnym elementem jest teoria handlu zagranicznego dotycząca alokacji zasobów, dywersyfikacji zasobów oraz stopy wzrostu z zasobów. Modele Adama Smitha, Davida Ricardo oraz teoria obfitości zasobów są postawa teoretyczną dla oceny możliwości rynku oraz inwestycji i alokacji czynników produkcji. Modele te są prezentacją zjawiska konwergencji, kierunku konwergencji oraz efektów konwergencji w kraju i handlu międzynarodowym.

Print Friendly
Ten wpis został opublikowany w kategorii Gospodarka i oznaczony tagami , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>