OPIS SYTUACJI DECYZYJNEJ OBCIĄŻONEJ RYZYKIEM I MOŻLIWYCH BŁĘDÓW

BADANIA KONSUMENCKIE I MARKETING

BŁĘDY POPEŁNIANE W TRAKCIE BADAŃ
W całym procesie badania popełnia się różne błędy. Kontrola i minimalizacja błędów należą do zadań badacza, na etapie projektowania badania. Trzeba ocenić jakość otrzymanej z badania informacji.
Użytkownik rezultatów badania powinien być pewien, że wyniki trafnie odzwierciedlają badany problem. Skoro jednak nie ma wyników idealnych (bezbłędnych), to obowiązkiem badacza jest także określić stopień dokładności wyników badania, rodzaje i wielkość błędów oraz relacje między nimi a stosowaną metodą badania.
W literaturze mówi się najczęściej o grupach błędów:
- błędach doboru próby
- błędy problemu badawczego
- błędy pomiaru
- błędy zbierania danych
- błędy redukcji danych
- błędy analizy i interpretacji danych
- błędy prezentacji i oceny wyników
Każdy z wymienionych rodzajów błędów powstaje na skutek różnicy między wynikiem prawdziwym (lub oczekiwanym) a rezultatem osiągniętym po przeprowadzeniu konkretnego działania badawczego. Przed rozpoczęciem zbierania danych trzeba ocenić i zaplanować takie elementy, jak: problem badawczy, minimalna i reprezentatywna próba, kwestionariusz lub inny instrument pomiarowy, instrukcje, program redukcji i analizy danych itp.

RODZAJE BŁĘDÓW

Błędy doboru próby. Jest to najszersza kategoria błędów, ponieważ powstają one w całym procesie doboru próby. Oto poszczególne rodzaje tych błędów:

- błędy wytypowania niewłaściwej populacji generalnej, wynikające z różnicy między populacją, która koniecznie powinna dać potrzebne dane, a populacją szukaną przez badacza;
- błędy wytypowania niewłaściwego wykazu populacji badanej, wynikające z różnicy między populacją zdefiniowaną przez badacza a używaną przez niego listą badanych jednostek;
- błędy losowego doboru próby, wynikające z różnicy między próbą reprezentatywną a próbą otrzymaną w wyniku zastosowanej metody losowania;
- błędy nielosowego doboru próby, wynikające z różnicy między próbą reprezentatywną a próbą otrzymaną w wyniku zastosowania metody doboru nielosowego;
- błędy niewłaściwego stosowania próby, wynikające z różnicy między próbą dobraną a próbą rzeczywiście stosowaną (pobraną w terenie i poddaną po-miarom).

Błędy problemu badawczego.

Błędy te wynikają z różnicy między danymi niezbędnymi do rozwiązania określonego problemu decyzyjnego a poszukiwanymi przez badacza danymi opisanymi w problemie badawczym. Aby uniknąć tego błędu, należy najpierw dokładnie obliczyć niezbędne informacje potrzebne do podjęcia decyzji. Będą to na pewno informacje mówiące o przyczynach zaobserwowanego zjawiska.

• Błędy pomiaru

Błędy pomiaru wynikają z różnicy między wynikiem osiągniętym w danym pomiarze a wynikiem poszukiwanym przez badacza. Jest to obszerna grupa błędów. Sam pomiar może dać wyniki inne niż oczekiwane. Np. przy pomiarze metodą ankiety pocztowej respondent może udzielić nieprawdziwej odpowiedzi na zadane w kwestionariuszu ankietowym pytanie o wysokość jego dochodów. Źródłem tego błędu może być wadliwe zaprojektowanie instrumentu pomiarowego, jakim w tym przypadku jest kwestionariusz ankietowy. Do błędów pomiaru zalicza się również błędy popełniane w pomiarach prowadzonych metodami eksperymentu. Błąd eksperymentu powstaje wówczas, gdy mierzony jest efekt samej sytuacji eksperymentalnej, a nie tylko efekt zmiennej niezależnej.

• Błędy zbierania danych.

Jeżeli po zastosowaniu metody ankiety pocztowej na pytania kwestionariusza odpowiedziało tylko 40% respondentów z uprzednio dobranej próby, to błąd wynosi aż 60% i jest zwany błędem braku odpowiedzi, i mieści się w grupie błędów zbierania danych. Przyczyną tego błędu mogą być wadliwe przygotowanie badania (w tym wadliwy kwestionariusz) oraz zła organizacja badania.

• Błędy redukcji danych.

Błędy redukcji danych wynikają z różnicy między wynikami otrzymanymi w rezultacie stosowanych metod redukcji a wynikami oczekiwanymi przez badacza. Błędy te powstają głównie na skutek niestarannego przygotowania danych surowych, otrzymanych z pomiarów, do dalszej analizy ilościowej lub jakościowej. Na przykład odpowiedzi respondentów w kwestionariuszach mogą być uprzednio niewłaściwie wyskalowane i zakodowane. Błąd może powstać także w trakcie redakcji wypełnionych kwestionariuszy. Zastosowanie programów komputerowych może wyeliminować tylko niektóre błędy.

• Błędy analizy i interpretacji danych.

Błędy analizy wynikają z różnicy między danymi otrzymanymi w wyniku zastosowanych metod analizy a danymi poszukiwanymi przez badacza. Źródłami błędu mogą być: zastosowanie nieodpowiednich metod analizy albo też proste pomyłki, np. dodanie innej cyfry. Często spotykanymi błędami w tej kategorii są błędy interpretacyjne; analitycy przetwarzający dane rozumieją je stronniczo w celu wsparcia lub wykazania słuszności uprzednio postawionych celów i tez. Błędna interpretacja może być dokonana świadomie lub podświadomie, np. z powodu niezrozumienia wyników analizy statystycznej lub ekonometrycznej.

• Błędy prezentacji i oceny wyników badania.

Błędy prezentacji wynikają z różnicy między wynikami badania przekazanymi przez badacza (prezentera) a informacją odebraną przez użytkownika (decydenta). Źródłem błędu jest zwykle nieumiejętne zaplanowanie i przeprowadzenie prezentacji. Rezultatem tego błędu jest niezrozumienie wyników badania lub ich błędna interpretacja przez decydenta albo innego użytkownika. Błąd może się także wkraść do oceny przeprowadzonego badania po jego zakończeniu.

Dla decydentów ważną informacją jest także wielkość wszystkich rodzajów błędów składających się na łączny błąd badania.

BIBLIOGRAFIA
1. Karczyk C., Koniek Z. (2009) „Badania marketingowe w praktyce”
2. Kaczmarczyk S. (2012) „Badania marketingowe. Metody i techniki badań”

Print Friendly
Ten wpis został opublikowany w kategorii Gospodarka i oznaczony tagami , , , , , , , , , , , , , , , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>